Centralna banka BiH je u novom krugu makroekonomskih srednjoročnih projekcija revidirala stopu inflacije naviše, na 4,7 odsto, dok je revidirana i projekcija rasta ekonomske aktivnosti naniže, na 1,9 odsto.
Pojačani inflatorni i troškovni pritisci
U njihovom saopštenju se navodi da su makroekonomske srednjoročne projekcije revidirane usljed globalnog energetskog šoka izazvanog eskalacijom sukoba na Bliskom istoku.
“Izražena volatilnost i povećanje cijena na tržištima nafte i prirodnog gasa, praćena povećanom neizvjesnošću u pogledu globalnog snabdijevanja, pojačali su inflatorne i troškovne pritiske u međunarodnom i domaćem okruženju”, naveli su iz Centralne banke BiH.
Rast cijena energenata preliva se na rast domaćih cijena
Dodali su da je stopa inflacije revidirana, na nivo od 4,7% u 2026. godini, kao posljedica pojačanih inflatornih pritisaka iz međunarodnog okruženja, uključujući rast cijena energenata na svjetskom tržištu i njihovo prelivanje na rast domaćih cijena.
“Dodatno, domaći faktori, poput rasta troškovnih pritisaka u sektoru usluga, rasta cijena električne energije, rasta plata, doprinose zadržavanju inflacije na višem nivou u odnosu na prethodne projekcije”, istakli su iz Centralne banke BiH.
Slabljenje domaće i spoljne potražnje
Prema njima, projekcija rasta ekonomske aktivnosti u BiH u 2026. godini je korigovana naniže, do nivoa od 1,9%, zbog slabljenja domaće i spoljne potražnje, koja se odražava kroz ličnu potrošnju, investicije te uvoz i izvoz.
“Nagli rast cijena nafte i prirodnog gasa, koji je zabilježen od početka marta tekuće godine, utiče na povećanje troškova proizvodnje i transporta, što se reflektuje na pad profitabilnosti privrednih subjekata i slabljenje investicione aktivnosti. Istovremeno, viši troškovi energenata smanjuju raspoloživi dohodak domaćinstava, što dovodi do slabije privatne potrošnje. Kao rezultat, očekuje se sporija dinamika ekonomskog rasta u odnosu na prethodne projekcije”, ističe se u saopštenju Centralne banke BiH.
Stevanović: Ne postoji usklađenost unutrašnjih politika
Ekonomista Saša Stevanović kaže za “Nezavisne novine” da je viši nivo inflacije posljedica politike stimulacije penzija, plata i ostalih dohodaka.
“Takođe, od značajnog uticaja je i rast cijena energenata, za posljedicu će imati rast cijena hrane. Globalni nered neće narušiti ekonomiju BiH ako na unutrašnjem planu imamo red, disciplinu i podršku. Nažalost, ne postoji usklađenost unutrašnjih politika i vidimo aktivnosti na jačanju fiskalnog i monetarnog suverenizma. Emisija obveznica u inostranstvu entiteta, nagli rast penzionih davanja u Federaciji, najava snižavanja rejtinga Federacije BiH usljed činjenice da se 70% budžeta izdvaja za socijalna davanja Federacije BiH, ukazuju na probleme, ali i šanse domaćeg ekonomskog sistema”, objašnjava Stevanović.
Prema njegovim riječima, trenutni fiskalni, ali i finansijski prostor oba ekonomska modela funkcionisanja BiH ukazuju da postoje značajne rezerve za rast produktivnosti i viši nivo ekonomskog rasta. “Niža projekcija rasta ekonomije je posljedica opreznog pristupa upravljanja ekonomijom i odražava slom globalnog političkog i ekonomskog poretka svijeta”, naglasio je Stevanović.
